Saft dùng pin giảm tiền điện nhà máy bằng cách nào?

Một nhà máy không nhất thiết phải dùng ít điện hơn mới có hóa đơn thấp hơn. Nếu giá thay đổi theo thời điểm, nhà máy có thể mua điện vào lúc rẻ, cất vào pin rồi dùng vào lúc đắt. Trong thông cáo ngày 4/11/2026 về dịch vụ EnerShift, Saft cho biết cơ sở sản xuất của hãng ở Bordeaux, Pháp, giảm khoảng 15% chi phí điện hằng năm khi vận hành hệ thống pin 9 megawatt giờ cùng phần mềm quản lý năng lượng. Đây là kết quả do Saft công bố tại cơ sở của mình. Điểm đáng tìm hiểu là khoản tiết kiệm đến từ đâu và vì sao con số ấy không thể mang thẳng sang một nhà máy khác.

Pin dịch chuyển giờ mua điện, không làm máy móc bớt tiêu thụ

Giả sử một xưởng vẫn phải chạy máy suốt một ca chiều, nhưng giá điện trong một phần ca cao hơn buổi sáng. Xưởng có thể sạc pin sớm rồi để pin cung cấp một phần điện cho máy vào giờ đắt. Lượng điện mà dây chuyền cần không tự giảm. Thay đổi nằm ở thời điểm xưởng lấy điện từ lưới, và một phần điện còn mất trong quá trình chuyển đổi và lưu trữ. Nếu hai khung giờ có cùng giá, chỉ mua điện để sạc rồi xả cho máy thường không tự tạo ra lợi ích theo cơ chế này.

Có thể dùng một phép tính giả định để thấy vai trò của tổn thất. Nếu mua 1.000 kilowatt giờ để sạc nhưng chỉ lấy lại được 900 kilowatt giờ, số điện mua phải rẻ đủ để bù cho 100 kilowatt giờ mất đi. So sánh cần đặt chi phí mua 1.000 kilowatt giờ ở giờ rẻ cạnh khoản tránh mua 900 kilowatt giờ ở giờ đắt. Khi đã tính phần chênh lệch đó, dự án còn phải trả cho thiết bị, bảo dưỡng và phần tuổi thọ pin bị tiêu hao. Đây là ví dụ về cách tính, không phải hiệu suất do Saft báo cáo cho Bordeaux.

Dung lượng 9 MWh nói gì về thời gian cấp điện?

Megawatt giờ, viết tắt MWh, đo lượng điện năng. Megawatt, viết tắt MW, đo tốc độ cấp điện tại một thời điểm. Nếu một hệ thống có 9 MWh khả dụng và có thể xả ở mức 3 MW, phép chia đơn giản cho thời gian ba giờ, trước các giới hạn khác. Nhưng nếu cần cấp 6 MW mà bộ chuyển đổi chỉ cho phép 3 MW, pin không thể tự gánh toàn bộ tải, dù lượng điện còn lại đủ lớn. Con số 3 MW và 6 MW chỉ dùng để minh họa, không phải thông số vận hành của hệ thống Bordeaux.

Thông tin về dự án thí điểm năm 2025 cho biết Saft thiết kế hệ thống lithium-ion 9 MWh với khả năng cấp điện cho cơ sở khoảng bốn giờ trong điều kiện hãng mô tả. Điều đó khác với việc nhà máy luôn dùng pin bốn giờ mỗi ngày. Khi chọn lịch sạc và xả, người điều hành cần biết tải thay đổi ra sao theo từng ca, mức điện tối thiểu cần giữ lại và công suất mà pin có thể đưa vào hệ thống tại điểm đấu nối.

Vì sao Saft bán cả cách vận hành và tài chính?

Trong thông cáo Saft đăng trên POWER, EnerShift kết hợp thiết bị lưu trữ, quản lý năng lượng, giao dịch trên thị trường điện và phương án tài chính. Đó là các việc khác nhau. Thiết bị quyết định có thể tích và cấp bao nhiêu điện; phần mềm giúp quyết định lúc nào nên làm việc đó. Phương án tài chính quyết định ai bỏ vốn, nhận phần lợi ích nào và chịu rủi ro nếu doanh thu thấp hơn tính toán.

Một hệ thống cũng có thể phục vụ nhiều mục đích, nhưng không phải lúc nào cũng làm được tất cả cùng lúc. Nếu pin vừa xả để tránh mua điện giá cao, nó có ít điện hơn để dự phòng cho dây chuyền. Nếu dành sẵn dung lượng để tham gia một dịch vụ của thị trường điện, người vận hành có thể mất cơ hội xả đúng lúc nhà máy cần. Quyết định cần đặt giá trị của từng mục đích cạnh nhau, cùng với các điều kiện tham gia thị trường và giới hạn hợp đồng thực tế.

Saft tách mức giảm chi phí điện khoảng 15% khỏi giá trị bổ sung mà hãng kỳ vọng từ thị trường điện. Thông cáo nêu khả năng hoàn vốn khoảng năm năm khi kết hợp các khoản lợi ích; đó là kỳ vọng của dự án, không phải thời gian hoàn vốn đã được xác nhận. Thông cáo không đưa ra bảng dữ liệu theo giờ để độc giả kiểm tra độc lập cách tính. Mức giảm tiền điện cũng không cho biết tương ứng nhà máy đã giảm bao nhiêu điện năng hay lượng phát thải.

Một nhà máy khác cần đo gì trước khi áp dụng?

Điểm xuất phát hữu ích là hóa đơn, hợp đồng mua điện và dữ liệu phụ tải theo thời gian. Xưởng có tải tập trung vào vài giờ có thể có cơ hội khác với xưởng chạy đều cả ngày. Nếu hợp đồng thu tiền theo mức công suất cao nhất, việc pin đỡ một đỉnh ngắn có thể đáng xem xét. Nếu tiền điện chủ yếu tính theo lượng dùng ở từng khung giờ, ưu tiên lại là xác định chênh lệch giá nào đủ lớn sau tổn thất. Các doanh nghiệp Việt Nam cần dùng biểu giá và điều kiện đấu nối áp dụng cho chính điểm mua điện của mình, thay vì lấy cấu trúc giá ở Bordeaux làm mặc định.

Câu hỏi nên đặt ra trước khi chọn pin là nhà máy định tránh khoản chi nào, trong những giờ nào và với mức chắc chắn ra sao. Sau đó mới tính hệ thống cần cấp bao nhiêu điện, trong bao lâu và giữ bao nhiêu làm dự phòng. Dự án Bordeaux cho thấy pin công nghiệp có thể là công cụ quản lý cách mua điện; mức sinh lời phụ thuộc cả vào cách vận hành và hợp đồng, bên cạnh thiết bị được lắp.

Nguồn: Saft — công bố EnerShift, 4/11/2026; bản thông cáo Saft trên POWER; Saft — dự án thí điểm Bordeaux năm 2025.

Ảnh minh họa: hệ thống pin Tesvolt ở Rheineck, Thụy Sĩ; ảnh Kecko, 2024; không phải cơ sở Saft ở Bordeaux. Trang nguồn; CC BY 2.0. Ảnh dùng nguyên bản.