JOMO: Khi niềm vui đến từ việc không cần chạy theo tất cả mọi thứ

Tối Chủ nhật, nhóm bạn nhắn tin rủ nhau đi uống.

Điện thoại liên tục hiện thông báo.

Một người gửi ảnh nhà hàng. Người khác bảo quán đang rất đông. Một người nữa nói rằng lâu lắm cả nhóm mới tụ tập đông đủ như vậy.

Bạn đang ở nhà.

Một bộ phim vừa bật. Trên bàn là tách cà phê. Sau một tuần làm việc căng thẳng, điều bạn thực sự muốn lúc này chỉ là một buổi tối yên tĩnh.

Bạn có hai lựa chọn.

Một là nhìn điện thoại và nghĩ:

“Nếu mình không đi thì có bỏ lỡ chuyện gì không?”

Hai là đặt điện thoại xuống và nghĩ:

“Mọi người cứ vui. Tối nay mình muốn ở nhà.”

Lựa chọn thứ hai nghe rất đơn giản, nhưng trong thời đại của mạng xã hội và kết nối liên tục, không phải lúc nào nó cũng dễ dàng.

Khả năng cảm thấy thoải mái với việc mình không tham gia chính là một phần của JOMO.

JOMO là gì?

JOMO là viết tắt của “Joy Of Missing Out”, có thể hiểu là niềm vui của việc chủ động bỏ lỡ.

Khái niệm này thường được xem như mặt đối lập của FOMO — Fear Of Missing Out, tức nỗi sợ bị bỏ lỡ.

Nếu FOMO khiến một người nghĩ:

“Mọi người đang làm điều gì đó mà mình không có mặt. Có lẽ mình đang bỏ lỡ.”

Thì JOMO lại gần với suy nghĩ:

“Có thể mình đang bỏ lỡ một điều gì đó, nhưng không sao. Mình đang chọn thứ phù hợp hơn với mình.”

JOMO không phải là một hội chứng tâm lý hay chẩn đoán y khoa chính thức. Nó đúng hơn là một cách mô tả trạng thái tâm lý trong đó một người cảm thấy thoải mái khi không phải theo dõi, tham gia hoặc tận dụng mọi thứ đang diễn ra xung quanh.

Điểm quan trọng nằm ở chữ “chủ động”.

JOMO không phải là không được mời đến một bữa tiệc rồi cố tự an ủi.

Không phải là không đủ tiền mua một món đồ rồi tuyên bố rằng mình chẳng cần nó.

Cũng không phải là từ chối mọi trải nghiệm mới và đóng cửa với thế giới.

JOMO thực sự xuất hiện khi một người có lựa chọn nhưng vẫn bình thản nói:

“Điều này có thể thú vị, nhưng mình không cần nó vào lúc này.”

Một buổi tối bình thường có thể là ví dụ rõ nhất về JOMO

Hãy quay lại tình huống cuối tuần.

Bạn nhìn thấy bạn bè đang check-in ở một quán bar. Một nhóm khác đang đi du lịch. Trên Instagram, người quen vừa đăng ảnh tham dự một sự kiện lớn.

Trong cách phản ứng kiểu FOMO, tất cả những hình ảnh đó dễ biến buổi tối yên tĩnh của bạn thành một thứ có vẻ kém hấp dẫn.

Bạn bắt đầu tự hỏi tại sao mình lại ở nhà.

Nhưng với JOMO, sự kiện bên ngoài không làm thay đổi giá trị của lựa chọn hiện tại.

Bạn có thể nhìn ảnh bạn bè và nghĩ:

“Trông vui đấy.”

Sau đó tiếp tục xem bộ phim của mình.

Không cần phủ nhận rằng người khác đang có trải nghiệm thú vị.

Cũng không cần chứng minh rằng ở nhà tốt hơn đi chơi.

Hai điều có thể cùng đúng một lúc: họ đang có một buổi tối vui vẻ, và bạn cũng đang có một buổi tối đúng với điều mình cần.

Đó chính là điểm khác biệt quan trọng giữa JOMO và việc tự cô lập.

Tại sao JOMO ngày càng trở nên đáng chú ý?

Con người chưa bao giờ được tiếp xúc với nhiều thông tin về cuộc sống của người khác như hiện nay.

Chỉ cần mở điện thoại, trong vài phút chúng ta có thể biết một người bạn đang ăn gì, một đồng nghiệp vừa đi đâu, một người nổi tiếng đang mặc gì, thị trường tài chính đang tăng ra sao và cả thế giới đang bàn luận về xu hướng nào.

Điều đó mang lại nhiều lợi ích.

Nhưng nó cũng tạo ra một môi trường nơi sự chú ý liên tục bị kéo ra bên ngoài.

Mỗi thông báo là một lời mời.

Mỗi xu hướng là một thứ có vẻ cần phải biết.

Mỗi câu chuyện thành công có thể trở thành một thước đo mới.

Mỗi chương trình giảm giá lại tạo ra một quyết định cần đưa ra.

Con người không chỉ phải quyết định mình muốn làm gì. Chúng ta còn phải đối mặt với hàng trăm lời nhắc về những thứ mình có thể làm nhưng đang không làm.

JOMO xuất hiện như một phản ứng ngược lại với áp lực đó.

Thay vì cố gắng mở rộng cuộc sống để chứa mọi thứ, một người bắt đầu học cách thu hẹp sự chú ý về những gì thực sự quan trọng.

Khi không mua cũng có thể là một cảm giác dễ chịu

Hãy tưởng tượng một chiếc điện thoại mới vừa ra mắt.

Mạng xã hội đầy video đánh giá.

Bạn bè bắt đầu đặt hàng.

Các cửa hàng quảng cáo chương trình đặt trước với ưu đãi chỉ kéo dài vài ngày.

Chiếc điện thoại bạn đang sử dụng vẫn chạy tốt.

Nếu bị FOMO chi phối, câu hỏi dễ xuất hiện là:

“Nếu mọi người đều nâng cấp mà mình không mua thì sao?”

Nhưng JOMO đưa câu hỏi theo hướng khác:

“Điện thoại hiện tại có đáp ứng nhu cầu của mình không?”

Nếu câu trả lời là có, việc bỏ qua đợt mua sắm này không còn là một sự mất mát.

Thậm chí nó có thể tạo ra cảm giác nhẹ nhõm.

Không phải đọc thêm 20 bài đánh giá.

Không phải so sánh màu sắc.

Không phải cân nhắc trả góp.

Không phải tìm cách bán máy cũ.

Không phải chi thêm một khoản tiền chỉ để thay thế thứ vẫn đang hoạt động tốt.

Một quyết định “không mua” đôi khi giúp loại bỏ hàng loạt quyết định nhỏ khác.

JOMO vì vậy không chỉ liên quan đến cảm xúc. Nó còn liên quan đến cách chúng ta sử dụng tiền bạc, thời gian và năng lượng tinh thần.

JOMO trong công việc: Không phải cơ hội nào cũng cần nắm lấy

Trong sự nghiệp, con người thường được khuyến khích tìm kiếm cơ hội.

Điều đó không sai.

Nhưng nếu biến thành cảm giác phải nắm lấy mọi cơ hội, nó có thể tạo ra một vấn đề khác.

Một lập trình viên có thể cảm thấy mình phải học mọi framework mới xuất hiện.

Một người làm kinh doanh có thể cùng lúc muốn bán hàng trên năm nền tảng.

Một nhân viên có thể nhận tất cả dự án được giao vì sợ người khác sẽ vượt qua mình.

Một freelancer có thể không dám từ chối khách hàng nào dù lịch đã kín.

Kết quả là lịch trình ngày càng đầy, trong khi khả năng tập trung ngày càng giảm.

JOMO trong công việc không có nghĩa là thiếu tham vọng.

Nó có thể đơn giản là khả năng nói:

“Dự án này tốt, nhưng hiện tại tôi không đủ thời gian để làm nó tốt.”

Hoặc:

“Công nghệ này đang rất hot, nhưng chưa giải quyết vấn đề mà tôi đang gặp.”

Hoặc:

“Cơ hội này có thể có lợi, nhưng nó không phù hợp với mục tiêu hiện tại.”

Biết từ chối một cơ hội đôi khi chính là cách bảo vệ cơ hội quan trọng hơn.

Một doanh nhân cũng có thể cần JOMO

Giả sử bạn đang vận hành một doanh nghiệp thương mại điện tử.

Thị trường bỗng bắt đầu nói rất nhiều về AI.

Một đối thủ ra mắt chatbot.

Một công ty khác công bố AI agent.

LinkedIn tràn ngập bài viết về tự động hóa.

Các hội nhóm liên tục khẳng định rằng doanh nghiệp nào không áp dụng AI sẽ bị bỏ lại phía sau.

FOMO có thể khiến doanh nghiệp lập tức triển khai hàng loạt công cụ chỉ để không cảm thấy mình chậm hơn đối thủ.

Nhưng JOMO không đồng nghĩa với việc bỏ qua AI.

Nó chỉ thay đổi câu hỏi.

Thay vì:

“Đối thủ đang dùng AI, tại sao chúng ta chưa dùng?”

Câu hỏi trở thành:

“Trong doanh nghiệp của chúng ta đang có vấn đề nào mà AI thực sự giải quyết tốt hơn?”

Nếu chưa có câu trả lời rõ ràng, chờ đợi thêm có thể là một quyết định hợp lý.

Bởi không phải người đi trước trong mọi xu hướng đều là người thu được nhiều lợi ích nhất.

Đôi khi lợi thế nằm ở việc quan sát đủ lâu để biết công nghệ nào thực sự hữu ích và công nghệ nào chỉ là một làn sóng ngắn hạn.

Không biết mọi tin tức cũng không sao

Một biểu hiện khác của JOMO là chấp nhận rằng mình không cần biết tất cả những gì đang xảy ra.

Điều này có vẻ lạ trong thời đại mà chỉ cần vài phút không nhìn điện thoại, hàng chục thông báo mới đã xuất hiện.

Nhưng phần lớn thông tin chúng ta tiếp nhận hàng ngày không thực sự cần thiết cho những quyết định quan trọng.

Một người có thể dành một giờ đọc hàng trăm bài đăng và cảm thấy mình biết rất nhiều.

Nhưng đến cuối ngày, họ lại không hoàn thành được công việc mà mình thực sự quan tâm.

JOMO cho phép một người nói:

“Mình không cần biết chuyện này ngay bây giờ.”

Tin tức vẫn sẽ ở đó.

Nhóm chat vẫn tồn tại.

Video vẫn có thể xem sau.

Và nếu một sự kiện thực sự quan trọng, khả năng cao chúng ta vẫn sẽ biết về nó.

Việc không phản ứng ngay với mọi thông báo là một cách lấy lại quyền kiểm soát sự chú ý.

JOMO và khả năng tập trung

Có một cái giá ít được nhìn thấy khi con người cố gắng theo dõi quá nhiều thứ: khả năng tập trung.

Bạn đang viết báo cáo.

Điện thoại báo một tin nhắn.

Bạn kiểm tra.

Sau đó nhìn thấy một bài viết mới.

Từ bài viết đó, bạn mở một video.

Mười phút sau quay trở lại báo cáo nhưng phải mất thêm thời gian để nhớ mình đang làm đến đâu.

Một lần như vậy có thể không đáng kể.

Nhưng nếu nó xảy ra hàng chục lần mỗi ngày, khả năng làm công việc sâu sẽ bị chia nhỏ.

JOMO có thể thể hiện qua một hành động rất đơn giản: chấp nhận rằng trong một hoặc hai giờ tới, mình sẽ không biết chuyện gì đang xảy ra trên Facebook, Slack, Telegram hay TikTok.

Đổi lại, chúng ta có thể hoàn thành một việc thực sự quan trọng.

Đó là một sự trao đổi.

Bạn bỏ lỡ một phần thông tin để giữ lại sự tập trung.

“Bỏ lỡ” thực ra là điều không thể tránh khỏi

Một trong những nền tảng quan trọng nhất của JOMO là chấp nhận rằng bỏ lỡ là một phần bình thường của cuộc sống.

Giả sử tối nay có ba sự kiện cùng diễn ra.

Bạn chỉ có thể tham dự một.

Ngay khi chọn một sự kiện, bạn đã bỏ lỡ hai sự kiện còn lại.

Nếu dành một triệu đồng cho một món đồ, bạn mất khả năng dùng chính một triệu đồng đó cho một mục đích khác.

Nếu dành ba năm xây dựng một doanh nghiệp, bạn không thể đồng thời sống ba năm đó theo một con đường hoàn toàn khác.

Mọi lựa chọn đều đi kèm với những con đường không được chọn.

Vấn đề không phải là làm thế nào để không bỏ lỡ.

Điều đó gần như không thể.

Vấn đề là chúng ta có thoải mái với những thứ mình đã chủ động bỏ qua hay không.

Khi hiểu được điều này, áp lực phải tối ưu mọi quyết định có thể giảm xuống đáng kể.

JOMO không đồng nghĩa với lười biếng

Có một hiểu lầm dễ xuất hiện khi nói về JOMO.

Nếu cứ thoải mái bỏ lỡ mọi thứ, liệu con người có trở nên thụ động?

Không nhất thiết.

Sự khác biệt nằm ở nguyên nhân.

Một người có thể từ chối học một kỹ năng mới vì sợ khó. Đó không phải JOMO.

Một người khác có thể từ chối học kỹ năng đó vì đã xác định rõ rằng nó không liên quan đến mục tiêu của mình. Điều này gần với tinh thần JOMO hơn.

Tương tự, việc không tham dự một sự kiện networking vì ngại giao tiếp khác với việc chủ động không tham dự vì cần thời gian hoàn thành một dự án quan trọng.

JOMO không phải là cái cớ để né tránh những điều khó khăn.

Nó là khả năng phân biệt giữa thứ khó nhưng cần thiết và thứ hấp dẫn nhưng không cần thiết.

JOMO cũng không có nghĩa phải rời bỏ mạng xã hội

Một người không cần phải xóa tất cả ứng dụng, khóa tài khoản và chuyển đến sống trong rừng để trải nghiệm JOMO.

Mục tiêu không phải là cắt đứt kết nối.

Mục tiêu là chuyển từ kết nối bắt buộc sang kết nối có chủ đích.

Thay vì kiểm tra điện thoại mỗi khi màn hình sáng, bạn có thể chọn vài khung giờ để đọc tin nhắn.

Thay vì theo dõi hàng trăm tài khoản, bạn có thể giữ lại những nguồn thực sự có giá trị.

Thay vì thức dậy và lập tức mở mạng xã hội, bạn có thể dành 30 phút đầu ngày cho việc khác.

Thay vì mang điện thoại vào mọi bữa ăn, đôi khi có thể để nó ở một nơi khác.

Những thay đổi này rất nhỏ.

Nhưng tất cả đều gửi cùng một thông điệp:

“Không phải mọi thứ xảy ra ngoài kia đều cần sự chú ý của tôi ngay lập tức.”

Từ “có nhiều hơn” sang “cần ít hơn”

FOMO thường khiến chúng ta nhìn cuộc sống theo hướng mở rộng.

Thêm một trải nghiệm.

Thêm một món đồ.

Thêm một dự án.

Thêm một khoản đầu tư.

Thêm một mối quan hệ.

Thêm một nguồn thông tin.

JOMO đặt một câu hỏi khác:

“Có thứ gì mình có thể bỏ bớt mà cuộc sống lại tốt hơn không?”

Có thể bạn không cần 50 kênh YouTube đang theo dõi.

Không cần 10 nhóm chat gửi hàng trăm tin mỗi ngày.

Không cần năm dự án cá nhân cùng lúc.

Không cần thay điện thoại mỗi năm.

Không cần tham gia mọi buổi gặp mặt.

Có những lúc cải thiện cuộc sống không đến từ việc thêm một thứ mới, mà đến từ việc loại bỏ một vài thứ đang chiếm thời gian và sự chú ý.

Một ví dụ: đồng nghiệp mua xe mới

Giả sử một đồng nghiệp vừa đăng ảnh chiếc ô tô mới.

Một phản ứng kiểu FOMO có thể là:

“Anh ấy bằng tuổi mình mà đã có xe. Có phải mình đang chậm hơn không?”

Rồi từ đó xuất hiện ý định mua xe, vay ngân hàng hoặc thay đổi một kế hoạch tài chính vốn đang hoạt động tốt.

JOMO không yêu cầu bạn phủ nhận thành công của người kia.

Bạn hoàn toàn có thể nghĩ:

“Chiếc xe đẹp thật. Chúc mừng anh ấy.”

Sau đó tự hỏi:

“Mình hiện có cần xe không?”

Nếu câu trả lời là chưa, câu chuyện có thể kết thúc ở đó.

Không cần tìm lý do để chứng minh rằng xe hơi là lãng phí.

Không cần phán xét người đã mua.

Và cũng không cần mua một chiếc để chứng minh rằng mình không thua kém.

Thành công của người khác không nhất thiết tạo ra một nghĩa vụ mới cho cuộc đời của bạn.

Khi nào JOMO có thể đi quá xa?

Giống nhiều cách tiếp cận khác, JOMO cũng cần sự cân bằng.

Nếu “tôi thích bỏ lỡ” trở thành lý do để tránh mọi tương tác xã hội, từ chối mọi trải nghiệm mới hoặc không bao giờ bước ra khỏi vùng an toàn, nó có thể không còn mang lại lợi ích.

Con người vẫn cần các mối quan hệ.

Chúng ta vẫn cần học hỏi.

Vẫn cần thử những điều mới.

Vẫn cần chấp nhận rủi ro hợp lý.

Và đôi khi, một lời mời bất ngờ có thể dẫn đến một trải nghiệm rất đáng nhớ.

Vì vậy, mục tiêu của JOMO không phải là luôn luôn nói “không”.

Mục tiêu là có khả năng nói cả “có” lẫn “không” mà không để nỗi sợ bị bỏ lại quyết định thay mình.

Làm thế nào để thực hành JOMO trong cuộc sống hàng ngày?

Một cách đơn giản là bắt đầu bằng những khoảng thời gian không kết nối.

Có thể là một bữa ăn không điện thoại.

Một buổi tối không mạng xã hội.

Một giờ làm việc không thông báo.

Một ngày cuối tuần không kiểm tra email công việc.

Không cần bắt đầu bằng những thay đổi cực đoan.

Quan trọng hơn là quan sát cảm giác xuất hiện trong những khoảng trống đó.

Nếu bạn liên tục muốn cầm điện thoại lên để kiểm tra xem mình có bỏ lỡ điều gì không, đó cũng là cơ hội để nhận ra FOMO đang hoạt động.

Thay vì phản ứng ngay, hãy thử để cảm giác đó tồn tại vài phút.

Rất nhiều thứ tưởng như “cần phải biết ngay” thực ra hoàn toàn có thể chờ.

Hãy xác định trước điều gì đáng để mình chú ý

JOMO trở nên dễ dàng hơn khi một người biết mình muốn gì.

Nếu bạn đã xác định rằng năm nay mục tiêu quan trọng nhất là xây dựng doanh nghiệp, bạn dễ dàng từ chối một số dự án phụ.

Nếu mục tiêu là tiết kiệm tiền mua nhà, những chương trình giảm giá trở nên ít hấp dẫn hơn.

Nếu mục tiêu là dành nhiều thời gian cho con, việc bỏ qua một sự kiện networking vào tối cuối tuần không còn tạo ra quá nhiều tiếc nuối.

Nếu mục tiêu là học thật sâu một công nghệ, bạn sẽ bớt áp lực khi mỗi tuần lại xuất hiện một framework mới.

Khi không có ưu tiên, mọi thứ đều có vẻ quan trọng.

Khi đã có ưu tiên, rất nhiều thứ tự nhiên trở thành tiếng ồn.

Có thể thử một câu hỏi rất đơn giản

Trước một lời mời, một món hàng, một xu hướng hay một cơ hội mới, hãy thử hỏi:

“Nếu không biết người khác đang làm việc này, mình có còn muốn làm không?”

Đây là một câu hỏi đơn giản nhưng có thể thay đổi cách chúng ta nhìn nhiều quyết định.

Nếu bạn vẫn muốn làm, rất có thể mong muốn đó thực sự đến từ bản thân.

Nếu sự hấp dẫn giảm mạnh ngay khi yếu tố so sánh biến mất, có thể FOMO đang đóng vai trò lớn hơn chúng ta tưởng.

Một câu hỏi khác cũng hữu ích:

“Mình đang bỏ lỡ điều gì khi chọn cơ hội này?”

Bởi mọi lần nói “có” với một thứ đều đồng thời là nói “không” với thứ khác.

Nhận thêm một dự án có thể đồng nghĩa mất những buổi tối nghỉ ngơi.

Mua một món đồ có thể đồng nghĩa giảm tiền tiết kiệm.

Tham dự thêm một sự kiện có thể đồng nghĩa bớt thời gian cho gia đình.

Nhìn cả hai phía của quyết định giúp chúng ta đánh giá cơ hội thực tế hơn.

Tự do đôi khi bắt đầu từ việc không cần phải theo kịp

Trong một thế giới liên tục khuyến khích con người cập nhật, nâng cấp và tiến nhanh hơn, JOMO đưa ra một thông điệp khá khác.

Bạn không nhất thiết phải biết tất cả.

Không nhất thiết phải mua tất cả.

Không nhất thiết phải trải nghiệm tất cả.

Không nhất thiết phải kiếm tiền từ mọi cơ hội.

Không nhất thiết phải xuất hiện ở mọi cuộc vui.

Và cũng không nhất thiết phải chạy cùng tốc độ với những người xung quanh.

Người khác có thể đi nhanh hơn ở một con đường hoàn toàn khác.

Họ có thể kiếm nhiều tiền hơn nhưng theo đuổi một mục tiêu khác.

Họ có thể đi du lịch nhiều hơn nhưng ưu tiên cuộc sống khác.

Họ có thể sở hữu nhiều thứ hơn nhưng điều đó không tự động biến những thứ ấy thành nhu cầu của bạn.

JOMO không yêu cầu chúng ta ngừng cố gắng.

Nó chỉ nhắc rằng cuộc sống không phải là một danh sách vô hạn những thứ cần phải trải nghiệm trước khi quá muộn.

Đôi khi một trong những cảm giác tự do nhất chính là nhìn thấy một cơ hội tốt, một cuộc vui hấp dẫn hay một xu hướng đang bùng nổ và vẫn có thể bình thản nói:

“Có thể mình sẽ bỏ lỡ điều này. Và điều đó hoàn toàn ổn.”

Bởi mục tiêu cuối cùng không phải là có mặt ở mọi nơi.

Mà là có mặt trọn vẹn ở nơi mình đã chọn.