Tin tặc gọi điện lừa đảo nhắm tổ chức tài chính, nguy cơ AI giả giọng tăng cao

Google cảnh báo một nhóm tin tặc chuyên gọi điện giả danh bộ phận hỗ trợ công nghệ đang tăng cường nhắm vào các quỹ đầu tư, công ty tài chính, hãng luật và tổ chức xếp hạng tín nhiệm. Kẻ tấn công liên hệ trực tiếp với nhân viên, tạo cảm giác đang thực hiện một yêu cầu bảo mật khẩn cấp, rồi dẫn nạn nhân đến cổng đăng nhập giả để đánh cắp mật khẩu, mã xác thực và phiên đăng nhập.

Chiến dịch được Google Threat Intelligence Group theo dõi dưới mã UNC6671. Nhóm này từng hoạt động công khai dưới thương hiệu BlackFile, sau đó xuất hiện cùng nhiều tên gọi như Redact, Pink, Helix và Falcon. Google nhận định một nhóm xâm nhập cốt lõi có thể đang đứng sau hoạt động gọi điện lừa đảo, đánh cắp dữ liệu đám mây và tống tiền dưới nhiều thương hiệu khác nhau.

Một điểm cần phân biệt rõ là Google chưa công bố bằng chứng cho thấy UNC6671 sử dụng AI để sao chép giọng nói trong các cuộc gọi đã quan sát. Các nguồn kỹ thuật xác nhận nhóm giả danh nhân viên IT, giả mạo số điện thoại tổng đài và sử dụng kịch bản xã hội được chuẩn bị kỹ. AI giả giọng là rủi ro có thật và có thể làm thủ đoạn này thuyết phục hơn, nhưng chưa nên được xem là kỹ thuật đã được xác nhận trong riêng chiến dịch UNC6671.

UNC6671 đang nhắm vào những tổ chức nào?

Google cho biết mục tiêu của UNC6671 thay đổi theo từng giai đoạn. Trong tháng 4 và tháng 5/2026, hạ tầng lừa đảo được thiết kế để nhắm tới doanh nghiệp lớn trong nhiều ngành như sản xuất, bất động sản, y tế và bảo hiểm.

Đến tháng 6, nhóm chuyển trọng tâm sang công nghệ, vận tải và khách sạn, nơi có thể lưu trữ mã nguồn, tài sản trí tuệ hoặc dữ liệu khách hàng có giá trị. Sang tháng 7/2026, phạm vi được thu hẹp về các lĩnh vực tài chính và pháp lý, gồm quỹ đầu tư tư nhân, quỹ phòng hộ, hãng luật và tổ chức xếp hạng tín nhiệm.

Reuters xác định các bẫy trực tuyến được thiết kế cho nhân viên tại nhiều doanh nghiệp tài chính lớn của Mỹ, trong đó có Blackstone, Bridgewater Associates, Apollo Global Management, Bain Capital, KKR, TPG, Clearlake Capital, CME Group và Moody’s. Point72, Citadel và Two Sigma cũng được nhắc đến trong các báo cáo về những cuộc tấn công gần đây.

Việc một tên doanh nghiệp xuất hiện trong hạ tầng lừa đảo không đồng nghĩa tổ chức đó đã bị xâm nhập. Google cho biết các tên miền được phát hiện nhiều khả năng phục vụ những nỗ lực tấn công, nhưng không phải lần nào cũng thành công. Reuters cũng chưa thể xác định doanh nghiệp nào trong danh sách đã bị đánh cắp dữ liệu.

Cuộc gọi giả danh bộ phận IT diễn ra như thế nào?

Thủ đoạn của UNC6671 không phụ thuộc vào một lỗ hổng phần mềm phức tạp. Nhóm tập trung khai thác niềm tin, áp lực thời gian và thói quen làm theo hướng dẫn của bộ phận hỗ trợ nội bộ.

Chuỗi tấn công thường bắt đầu khi kẻ gian gọi vào điện thoại cá nhân của nhân viên. Việc sử dụng số cá nhân giúp cuộc gọi nằm ngoài một phần hệ thống giám sát và ghi âm của doanh nghiệp. Trong một số trường hợp, số hiển thị trên màn hình còn được giả mạo để trông giống số điện thoại thật của bàn hỗ trợ công nghệ.

Người gọi tự xưng là nhân viên IT và thông báo tổ chức đang triển khai bắt buộc khóa truy cập, passkey hoặc cập nhật phương thức xác thực đa yếu tố. Yêu cầu thường được mô tả là khẩn cấp, khiến người nhận tin rằng tài khoản có thể bị khóa hoặc công việc bị gián đoạn nếu không thực hiện ngay.

Nạn nhân sau đó được hướng dẫn mở một tên miền có chứa các cụm từ như “passkey”, “MFA”, “SSO”, “helpdesk” hoặc “security”. Trang web được thiết kế giống cổng đăng nhập của chính doanh nghiệp và có thể chứa tên công ty trong tên miền phụ để tăng độ tin cậy.

Khi nhân viên nhập thông tin, hạ tầng lừa đảo kiểu adversary-in-the-middle, hay AiTM, chuyển tiếp phiên đăng nhập tới dịch vụ thật đồng thời thu thập mật khẩu, mã xác thực và cookie phiên. Kẻ tấn công có thể dùng dữ liệu này để đăng nhập trước khi cuộc gọi kết thúc.

Vì sao mã MFA vẫn có thể bị vượt qua?

Nhiều người cho rằng xác thực đa yếu tố sẽ chặn hoàn toàn việc chiếm tài khoản ngay cả khi mật khẩu bị lộ. Điều này đúng với một số phương thức chống lừa đảo, nhưng không đúng với mọi dạng MFA.

Mã dùng một lần gửi qua SMS, mã trong ứng dụng xác thực hoặc yêu cầu bấm chấp thuận có thể bị lấy theo thời gian thực. Trong cuộc gọi, kẻ giả danh IT yêu cầu nạn nhân đọc mã, nhập mã vào trang giả hoặc chấp thuận thông báo vừa xuất hiện. Hạ tầng AiTM lập tức chuyển mã đó tới dịch vụ thật và nhận lại phiên đăng nhập hợp lệ.

Cookie phiên còn nguy hiểm vì nó có thể cho phép truy cập tài khoản mà không cần nhập lại mật khẩu trong một khoảng thời gian. Nếu tổ chức không ràng buộc phiên với thiết bị hoặc vị trí mạng, kẻ tấn công có thể tái sử dụng phiên trên hệ thống của mình.

Google khuyến nghị triển khai phương thức xác thực chống lừa đảo dựa trên FIDO2 và WebAuthn, gồm khóa bảo mật vật lý, passkey và trình xác thực nền tảng. Những phương thức này liên kết xác thực bằng mật mã với đúng tên miền, khiến cổng giả khó sử dụng thông tin xác thực trên dịch vụ thật.

Điều trớ trêu là UNC6671 lại dùng chính câu chuyện “triển khai passkey” làm mồi nhử. Passkey thật có thể chống phishing tốt, nhưng quy trình đăng ký hoặc khôi phục được thực hiện qua một cuộc gọi không xác minh vẫn có thể trở thành điểm yếu.

Sau khi chiếm tài khoản, tin tặc làm gì?

Sau khi có tài khoản đăng nhập một lần, UNC6671 truy cập các ứng dụng đám mây được liên kết với hệ thống nhận dạng của doanh nghiệp. Google đã quan sát nhóm nhắm tới Microsoft 365, Okta và các dịch vụ SaaS khác.

Các công cụ tự động được dùng để tìm và tải dữ liệu ở quy mô lớn. Thay vì mở từng tệp như người dùng bình thường, kẻ tấn công có thể chạy tập lệnh truy vấn hộp thư, kho tài liệu và ứng dụng doanh nghiệp trong thời gian ngắn.

Nhóm còn tìm cách duy trì quyền truy cập bằng cách đặt lại mật khẩu cho những ứng dụng chưa được tích hợp hoàn toàn với SSO. Để tránh bị phát hiện, kẻ tấn công xóa email xác nhận đổi mật khẩu, cảnh báo bảo mật, thông báo thay đổi MFA và một số thư cảnh báo gửi cho toàn công ty.

Dữ liệu bị lấy sau đó được sử dụng để tống tiền. Google cho biết từ ngày 7/1 đến 12/5/2026, 18 ví Bitcoin liên quan đến hoạt động BlackFile đã nhận tổng cộng khoảng 141,65 BTC, tương đương 10,69 triệu USD tại thời điểm giao dịch.

Mức đòi tiền ban đầu thường từ một triệu USD đến hơn ba triệu USD. Trong quá trình thương lượng, kẻ tấn công có thể giảm từ 50% đến 75%; ở hơn 53% trường hợp được Google theo dõi trong giai đoạn trên, khoản thanh toán cuối cùng trung bình khoảng 750.000 USD.

Vì sao lĩnh vực tài chính trở thành mục tiêu hấp dẫn?

Các tổ chức tài chính và pháp lý không chỉ quản lý tiền. Họ còn lưu trữ dữ liệu về thương vụ mua bán, kế hoạch huy động vốn, hồ sơ khách hàng giàu có, chiến lược đầu tư, tranh chấp và thông tin chưa công bố có khả năng ảnh hưởng đến thị trường.

Đối với kẻ tống tiền, những dữ liệu này tạo ra nhiều cách gây áp lực. Việc công bố có thể làm tổn hại danh tiếng, vi phạm nghĩa vụ bảo mật với khách hàng, kích hoạt điều tra pháp lý hoặc ảnh hưởng tới một giao dịch đang diễn ra.

Austin Larsen, chuyên gia phân tích mối đe dọa của Google, nhận định động cơ lựa chọn mục tiêu chủ yếu là kinh tế. Kẻ tấn công tìm các tổ chức sở hữu dữ liệu đủ nhạy cảm để có khả năng trả tiền nhằm ngăn thông tin bị công khai.

Tốc độ mở rộng hạ tầng cũng cho thấy chiến dịch được vận hành liên tục. Google quan sát các tên miền mới xuất hiện trung bình khoảng 1,6 ngày một lần trong tháng 6 và tháng 7/2026, nhanh hơn mức khoảng 2,2 ngày một tên miền trong hai tháng trước đó.

Dữ liệu được Reuters phân tích cho thấy các bẫy cá nhân hóa đã được xây dựng cho hơn 200 doanh nghiệp trong khoảng năm tuần. Google công bố hàng chục tên miền gốc, còn mỗi tên miền có thể sử dụng nhiều tên miền phụ mang tên từng tổ chức mục tiêu.

AI giả giọng làm thay đổi cuộc gọi lừa đảo ra sao?

Dù chưa có bằng chứng công khai UNC6671 đã dùng AI sao chép giọng nói, công nghệ này đang làm suy yếu một giả định lâu nay: nghe đúng giọng không còn đủ để xác nhận danh tính.

AI có thể tạo giọng tổng hợp từ các đoạn ghi âm có sẵn trên mạng xã hội, video hội nghị, podcast, tin nhắn thoại hoặc cuộc gọi bị rò rỉ. Kẻ gian có thể giả giọng lãnh đạo, nhân viên IT, khách hàng lớn hoặc người thân để tạo cảm giác quen thuộc.

FBI từng cảnh báo tội phạm sử dụng âm thanh do AI tạo để mạo danh cá nhân, truy cập tài khoản ngân hàng và yêu cầu chuyển tiền. Báo cáo IC3 năm 2025 ghi nhận hơn 22.000 đơn khiếu nại có nhắc tới AI, với tổng thiệt hại điều chỉnh vượt 893 triệu USD. Con số này bao gồm nhiều loại gian lận khác nhau, không chỉ giả giọng.

Trong nhóm gian lận email doanh nghiệp, FBI cho biết giọng nói nhân bản có thể được dùng để yêu cầu chuyển khoản hoặc cung cấp chỉ dẫn cho nhân viên. Các vụ BEC có liên quan tới AI được báo cáo gây thiệt hại hơn 30 triệu USD trong năm 2025.

Google cũng đã giới thiệu cơ chế phát hiện cuộc gọi giả trên Android nhằm cảnh báo khi kẻ gian giả mạo số điện thoại của người trong danh bạ và kết hợp với giọng nói deepfake. Điều này cho thấy các hãng công nghệ đang coi giả giọng thời gian thực là một rủi ro thực tế, dù không phải cuộc gọi vishing nào cũng sử dụng AI.

Đừng nhầm giả số điện thoại với giả giọng nói

Hai kỹ thuật thường xuất hiện cùng nhau nhưng không giống nhau. Giả số gọi đến làm màn hình hiển thị số của tổng đài, đồng nghiệp hoặc tổ chức đáng tin cậy. Giả giọng sử dụng âm thanh tổng hợp để bắt chước cách nói của một người cụ thể.

Trong chiến dịch UNC6671, Google xác nhận ít nhất một số cuộc gọi đã giả số của bàn hỗ trợ hợp pháp. Điều này đủ để tăng độ tin cậy ngay cả khi người gọi sử dụng giọng thật của họ.

Việc thêm giọng nói nhân bản sẽ làm kịch bản nguy hiểm hơn, nhưng tổ chức không nên xây dựng phòng thủ dựa trên khả năng đoán giọng thật hay giả. Chất lượng tổng hợp ngày càng tốt, còn đường truyền điện thoại vốn đã làm mất nhiều dấu hiệu âm thanh có thể giúp con người nhận biết.

Biện pháp bền vững hơn là xác minh qua một kênh độc lập và áp dụng quy trình không phụ thuộc vào danh tính được tuyên bố trong cuộc gọi.

Các tổ chức tài chính cần thay đổi quy trình hỗ trợ

Phòng thủ trước vishing không thể chỉ dừng ở khóa học nhận biết lừa đảo hằng năm. Doanh nghiệp cần thiết kế quy trình sao cho một nhân viên dù bị thuyết phục cũng không thể vô tình trao toàn bộ quyền truy cập.

• Không xử lý thay đổi MFA chỉ dựa trên cuộc gọi đến: mọi yêu cầu đăng ký lại passkey, đổi thiết bị hoặc khôi phục tài khoản phải được xác minh bằng kênh nội bộ đã biết trước.
• Gọi lại qua danh bạ chính thức: nhân viên cần kết thúc cuộc gọi và liên hệ bàn hỗ trợ bằng số trong cổng doanh nghiệp, không dùng số do người gọi cung cấp.
• Cấm yêu cầu đọc mã dùng một lần: bộ phận IT hợp pháp không nên hỏi mật khẩu, OTP, mã khôi phục hoặc yêu cầu nhân viên phê duyệt một thông báo đăng nhập trong cuộc gọi.
• Dùng xác thực chống phishing: ưu tiên FIDO2, khóa bảo mật và passkey gắn với đúng tên miền thay cho SMS hoặc mã có thể chuyển tiếp.
• Yêu cầu thiết bị được quản lý: chỉ cho phép truy cập dịch vụ nhạy cảm từ máy đã đăng ký MDM, có EDR và đáp ứng chính sách bảo mật.
• Ràng buộc và rút ngắn phiên: áp dụng thời gian hết hạn, xác thực tăng cường cho dữ liệu quan trọng và cơ chế liên kết phiên với thiết bị hoặc địa chỉ mạng khi có thể.
• Phê duyệt kép cho thay đổi nhạy cảm: reset MFA, cấp quyền quản trị và thay đổi thông tin thanh toán cần có người thứ hai xác nhận.

Trung tâm an ninh nên theo dõi những dấu hiệu nào?

Google khuyến nghị giám sát nhật ký của Okta, Microsoft Entra ID và các nền tảng nhận dạng để tìm chuỗi sự kiện bất thường. Một dấu hiệu đáng chú ý là đăng ký phương thức MFA mới ngay sau nhiều lần xác thực thất bại hoặc yêu cầu bị bỏ dở.

Đội an ninh cũng nên chú ý đăng nhập từ VPN thương mại, proxy dân cư hoặc vị trí không phù hợp với thói quen của nhân viên. Tuy nhiên, địa chỉ IP đơn lẻ không đủ để kết luận vì kẻ tấn công liên tục thay đổi hạ tầng.

Trong Microsoft 365 và các dịch vụ lưu trữ, sự kiện truy cập hàng loạt cần được đánh giá nghiêm túc ngay cả khi hệ thống ghi nhận “FileAccessed” thay vì “FileDownloaded”. Tập lệnh có thể truyền trực tiếp nội dung mà không tạo ra mẫu tải xuống giống trình duyệt.

User-agent như Python requests, PowerShell hoặc Go HTTP client kết hợp với khối lượng truy cập lớn là dấu hiệu cần điều tra. Các thao tác xóa email cảnh báo, reset nhiều ứng dụng và thay đổi MFA trong thời gian ngắn cũng nên kích hoạt phản ứng tự động.

Danh sách tên miền độc hại vẫn hữu ích cho điều tra, nhưng không nên là lớp bảo vệ chính. Google lưu ý nhiều tên miền được dựng lên và sử dụng chỉ trong vài phút, khiến danh sách chặn luôn đi sau hoạt động thực tế.

Nhân viên nên làm gì khi nhận cuộc gọi đáng ngờ?

Nếu một người tự xưng là bộ phận IT yêu cầu cập nhật passkey hoặc MFA, nhân viên nên kết thúc cuộc gọi và chủ động liên hệ lại qua kênh chính thức. Không nên lo ngại việc làm gián đoạn một yêu cầu “khẩn cấp”; quy trình hỗ trợ hợp pháp phải cho phép xác minh lại.

Không nhập thông tin đăng nhập vào liên kết được đọc qua điện thoại hoặc gửi bằng tin nhắn cá nhân. Cổng xác thực nên được mở từ dấu trang đã lưu, ứng dụng doanh nghiệp hoặc cổng nội bộ.

Không đọc OTP, mã khôi phục, mật khẩu và không phê duyệt thông báo đăng nhập do mình không chủ động tạo ra. Caller ID, ảnh đại diện và giọng nói đều có thể bị giả mạo.

Nếu đã nhập thông tin hoặc chấp thuận yêu cầu, cần báo ngay cho đội an ninh. Phản ứng trong vài phút đầu có thể giúp thu hồi phiên đăng nhập, khóa tài khoản, chặn tải dữ liệu và bảo toàn nhật ký phục vụ điều tra.

Điểm đáng lo không nằm ở công nghệ quá mới

Chiến dịch UNC6671 cho thấy kẻ tấn công không nhất thiết phải khai thác lỗ hổng zero-day hoặc triển khai mã độc tinh vi để vượt qua hệ thống bảo mật của tổ chức tài chính. Một cuộc gọi đúng thời điểm, số điện thoại hiển thị hợp lý và cổng đăng nhập giả đủ giống có thể biến chính nhân viên thành mắt xích mở cửa.

AI giả giọng làm rủi ro này tăng lên vì nó giúp mở rộng khả năng mạo danh và làm yếu thêm giá trị của việc nhận biết bằng âm thanh. Tuy nhiên, trọng tâm phòng thủ không nên là cố xác định mọi giọng nói tổng hợp. Tổ chức cần giả định rằng cả số điện thoại lẫn giọng nói đều có thể bị làm giả.

Google chưa xác nhận UNC6671 sử dụng AI sao chép giọng trong chiến dịch nhắm vào các công ty tài chính. Điều đã được xác nhận là nhóm dùng vishing, giả số tổng đài, cổng AiTM và tự động hóa đánh cắp dữ liệu đám mây với hiệu quả đủ cao để thu về hàng triệu USD tiền chuộc.

Vì vậy, cảnh báo quan trọng nhất đối với ngân hàng, quỹ đầu tư và hãng luật là chuyển từ xác minh dựa trên sự quen thuộc sang xác minh bằng quy trình và mật mã. Một giọng nói đáng tin không còn là bằng chứng; một cuộc gọi hiển thị đúng số cũng không còn là bảo đảm.

Nguồn tham khảo

• Google Threat Intelligence Group: UNC6671 nhắm vào dịch vụ tài chính và môi trường đám mây doanh nghiệp.
• Reuters: tin tặc nhắm vào các quỹ đầu tư và tổ chức tài chính lớn của Mỹ.
• BleepingComputer: các cuộc tấn công quỹ đầu tư được liên hệ với UNC6671.
• Google: cơ chế phát hiện cuộc gọi giả và rủi ro lừa đảo bằng giọng nói deepfake.
• FBI IC3: tội phạm sử dụng AI tạo sinh để hỗ trợ gian lận tài chính.
• FBI: Báo cáo Internet Crime Report 2025.